تاثیر پدیده فرونشست زمین بر حکمرانی یکپارچه شهر یزد

پدیده فرونشست زمین در سالهای اخیر به عنوان یکی از مخاطرات جدی محیطی و ژئوتکنیکی در سطح جهان شناخته شده است و در کشور ایران، به ویژه در مناطق مرکزی همچون دشت یزد، با شدت نگران کنندهای در حال گسترش میباشد. این دشت به عنوان اصلی ترین آبخوان شیرین شهر یزد، میزبان بیشترین تراکم جمعیتی، فعالیتهای کشاورزی، صنعتی و شهری بوده و طی دهه های اخیر تحت تأثیر برداشت بی رویه و غیراصولی از منابع آب زیرزمینی، دچار افت شدید سطح ایستابی و تخلیه مخزن آبرفتی شده است. این روند منجر به افزایش نرخ فرونشست زمین و بروز خسارتهای گسترده در زیرساختهای شهری، سامانه های حمل و نقل، بناهای تاریخی و حوزه های اقتصادی و اجتماعی شهر یزد گردیده است. در این پژوهش، با رویکرد تلفیقی میان داده های فنی و سیاستگذاری شهری، و با بهره گیری از شاخص هایی نظیر افت سطح آب، بارهیدرولیکی و فشار بین ذرهای در زون های اشباع و غیراشباع، مناطقی با پتانسیل بالای فرونشست در دشت یزد شناسایی شده اند. 
محاسبه اختلاف فشار بین ذرهای بر اساس فشار کل و فشار هیدرولیکی در بازه های زمانی مختلف و در اعماق متغیر، امکان مدل سازی و پیش بینی رفتار ژئومکانیکی آبخوان را فراهم کرده است. نتایج حاکی از آن است که تداوم روند فعلی بهره برداری، در غیاب حکمرانی یکپارچه و هماهنگ میان نهادهای ذیربط، منجر به تسریع در تخریب زیرساختها و کاهش تاب آوری شهری خواهد شد. بنابراین، اتخاذ سیاستهای مبتنی بر حکمرانی یکپارچه شهری شامل هماهنگی نهادی، مدیریت مشارکتی منابع، پایش مستمر آبخوان، استفاده از فناوریهای هوشمند در کنترل برداشت، و تدوین طرحهای تعادل بخشی مبتنی بر داده، امری ضروری برای کنترل و کاهش اثرات پدیده فرونشست در این منطقه حیاتی میباشد.